مىگويند Imperial Company . وليعهد دولت روس بايد در اين فوج مشق كند تا به درجهء رياست و به سردارى قشون برسد . تمام اين دستهء اول كه مصاحبان امپراطور مىخوانند بايد از شاهزادگان محترم و نجباى مملكت روس باشند . بلندقد و خوش قواره بايد باشند . سربازخانهء اين افواج در سنت‌پطرزبورق در عمارت « وينترپليس » Winter Palace است . درى از سربازخانهء آنها به اطاق امپراطور است . هر شب يك نفر از سربازها بايد دم آن در بخوابد . مواجب آن يك نفر خيلى بيشتر است . افتخار اين فوجها اين است كه تمام قشون كه از جلوى امپراطورى مىگذرند بيرق خود را مىخوابانند و با بيرق سلام مىدهند ، چنانچه رسم است . اما اين افواج كه مىگذرند بايد امپراطور سلام بدهد نه آنها . يك دسته از قشون كه در سوابق ايام بواسطهء آنها فتح و ظفر دست داده بايد خيلى محترم باشند و افتخارها داشته باشند و به اين جهات افتخار بكنند . اين رسومات در صد سال قبل تا اوايل اين سلطنت در ايران خيلى جارى بود . حالا به كلى از ميان رفته خيلى از آنها در كتابى كه عضد الدوله سلطان احمد ميرزا نوشته مندرج است . به كتاب عضدى مشهور است و چاپ هم شده « * » . اگرچه طبع آن در شهر بمبئى تعريفى نداشت ليكن براى استحضار ماها و امثال ما بسيار خوب است . لقب تازهء انيس الدوله شب آنجا ماندم . صبح جمعه آغا شاهزاده آمد از اندرون و تفصيل عقدكنان تعريف مىكرد . چيز تازه لقبى است كه انيس الدوله گرفته « حضرت قدسيه » . لقب مرحمت شده از القاب تازه و اسباب حيرت و تعجب است . اين زن پير كثيف امامه‌اى چقدر بايد ترقى كند . نه خوشگلى دارد نه ملاحت نه سواد و خط هيچ هيچ . سياه ، كثيف ، پير ، بدلهجه . همهء خانمها ديده‌اند و حالتش معلوم است . حالا ملكهء ايران است . در حقيقت « امپراطريس » ما است ! افتخارها بايد به اين امپراطريس كرد ! امپراطريس اطريش و مجارستان در خوشگلى و ملاحت به گردش نمىرسند . سالى سى هزار تومان مواجب دارد . مداخل آن از صد هزار تومان متجاوز است . خدا بخت بدهد . سالها كنيز فروغ السلطنه جيران بود . پس از او محترم شد ، تا به اين درجه رسيد كه رسيده . دوست گو روى كن و هردو جهان دشمن باش * بخت گو يار شو و روى زمين لشكر گير عشقى است كه اعليحضرت دارند . به قول عوام « كار دل است ، كار آب و گل نيست . » در عشق بسى چيزهاست كه شعراى سابق گفته‌اند . پادشاهان گذاشته اغلب معشوقه‌ها داشته‌اند . من‌جمله سلطان محمود است كه عشق به اياز ايماق داشت . اگرچه شاه ما هم گذشته از عشقى كه به خادمان حرم جلالت دارند صدچندان عشق به عزيز السلطان دارند . اما بايد دانست كه فرق ميان عزيز السلطان و اياز چقدر است . چنانچه فرخى عليه الرحمه در دولت مسعود به اين قسم تمجيد و تعريف از اياز مىگويد كه از دولت محمود نگفته .

--> ( * ) بعدها هم آقاى دكتر عبد الحسين نوايى دوبار چاپ كرده‌اند .